| Turizam | Tulare |
Sijarinska Banja datira još iz vremena Rimljana o čemu svedoči niz lokaliteta. Njeno postojanje zabeleženo je i u srednjem veku (na brdu iznad banje i danas stoje ostaci srednjovekovne crkve), ali se najviše razvija za vreme Turaka koji su, u drugoj polovini XVII veka, podigli zidano kupatilo i još dva banjska objekta.
Sijarinska Banja je smeštena na obalama reke Jablanice, u podnožju planine Goljak, na nadmorskoj visini od 520 m. Banja je okružena niskoplaninskim masivima čije se visine kreću od 695 m (Stubica) do1.033 m (Šanac) sa gustom hrastovom i bukovom šumom, koja pokriva 50 km2 okoline. Oni štite banju od vetrova i prodora hladnih vazdušnih masa. Pojava magle nije zabeležena. Klima je subalpska sa mikro-klimatskim specifičnostima.
Vegetacija ovog područja odlikuje se ne samo raznolikošću biljnih vrsta, nego i brojnošću fitocenoza kao posledica određenih ekoloških prilika i istorijskog razvoja flore i faune ovog kraja. Usled prekomernog iskorišćavanja, autohtone šume su se zadržale samo na manjim površinama.
Na ovoj teritoriji najviše su zastupljene sledeće šumske jedinice:
1. Šume hrasta – Quercetum confertae cerris (stanište sladuna i cera) i Quercetum petraea cerris (stanište kitnjaka i cera), sreću se na nižim visinama i uglavnom južnim ekspozicijama.
2. Šume bukve, brdska šuma bukve (Fagetum montanum).
3. Kulture -
veštački podignute sastojine crnog i belog bora i smreče.
Imajući ovo u vidu može se zaključiti da je ovo područje predeo hrastovih i u manjoj meri bukovih šuma i kseromezofilnih vrsta. Negativan uticaj čoveka oglrda se u neplanskoj seči šuma.
Jablaničko šumsko područje u celini predstavlja stanište većeg broja divljači. Zastupljene su srne, zečevi, vukovi, lisice, divlje svinje, puhovi, jazavci i dr. Pernata divljač je nešto slabije zastupljena.
U proteklom periodu nepovoljan uticaj čoveka na vegetaciju ovog područja bio je vrlo izražen, što je imalo za posledicu krčenje šuma i degradiranje šumskog fonda.
Što se tiče komunalne infrastrukture u Sijarinskoj Banji izgrađen je vodovod i kanalizacija. Vodovod ove Banje ne zadovoljava sve potrebne uslove jednog banjskog centra, dok problem fekalne kanalizacije predstavlja veliki ekološki problem.
Vodovod. 1972. godine, Sijarinska Banja je dobila vodovod za snabdevanje stanovništva pijaćom vodom. Tada je oformljeno izvorište sa jednim kopanim i dva bušena bunara u aluvijenu Banjske reke u rejonu “Svirca”. Veće potrebe za vodom su uslovila izgradnju još dva bunara 1980.godine. Tada je dobijeni ukupni kapacitet vode iznosio 12-13 l/sec. Već tada je u naselju bila dotrajala neplanski urađena razvodna vodovodna mreža dužine 3 km. Od tadašnjih objekata i danas su u upotrebi crpna stanica i rezervoar na 450 m n.v. koji se sastoji iz tri komore zapremine po 40 m3. Rezervoar i merna stanica su povezani potisnim cevovodom. Rezervoar je postavljen na nižoj nadmorskoj visini od potrebne tako da pojedina domaćinstva ne mogu imati vodu iz gradskog vodovoda u svojim domovima.
Sa povećanjem broja stanovništva i gostiju Sijarinske Banje, vodovod se morao renovirati.
Renoviranje je bilo planirano u tri etape počev od 1989. godine. Međutim, do danas je izvršena samo prva etapa renoviranja i to 2001. godine. Ova renoviranja moraju se uraditi u najskorije vreme zbog sve veće potražnje
Kanalizacija. 1988.godine urađena je kanalizacija užeg dela Sijarinske Banje. Dužina kanalizacije fekalnih otpadnih voda iznosi 2 km, s tim što su se 2001.godine na kanalizaciju fekalnih otpadnih voda priključile još dve mahale u užem centru. Mahala kod “Vila” i mahala iznad vode “Raj”. Sada ukupna dužina cevovoda fekalnih voda iznosi 2700 metara. Cevi su ukopane na dubini od 1,4 do 4 metra i nalaze se na većoj dubini od cevovoda gradskog vodovoda. Odvod kišne kanalizacije nije urađen već se voda skuplja i pravi bare na putevima ove Banje. Sve fekalije i otpadne vode iz kanalizacionih cevi otiču u Banjsku reku u neposrednoj blizini Osnovne škole i predstavlja veliki ekološki problem.
Izgradnja kolektora otpadnih voda je po urbanističkom planu Sijarinske Banje predviđena, ali za sada je to samo na papiru. Naročito je problem u letnjim mesecima kada je vodostaj Banjske reke dosta nizak, kada dolazi do gomilanja i taloženja fekalija u koritu ove reke. Samim ovim činom dolazi do uništavanja biljnog i životinjskog sveta u neposrednoj blizini izlivanja fekalnih voda.
Električno osvetljenje ima vrlo lepu dekorativnu svrhu i draž u noćnim satima, naročito oko termomineralnog vodoskoka “Gejzir”. Oko ovog vodoskoka su postavljeni reflektori koji omogućavaju i noćno kupanje. Sve ulice i parkovi u ovoj Banji su osvetljeni u noćnim satima.
Sijarinska
Banja ima 26 izvora od kojih 18 imaju terapijsku vrednost. U Donjoj Banji
postoje sledeći
izvori: Glavni izvor, Izvor za inhalaciju, Mali Gejzir, Gejzir, Rimski izvor,
Borovac, Spas, Raj i Hisar. U Gornjoj Banji postoje sledeći
izvori: Jablanica, Zdravlje, Suzica, Snežnik,
tri izvora u Blatištu, Kiseljak i bušotina “B-4”. Voda pojedinih izvora po svom
hemijskom sastavu je različita:
alkalna, kisela, gvožđevita
sa temperaturom od 68-76 oC. Lekovite vode Sijarinske Banje imaju različitu
primenu i koriste se za kupanje, piće
i inhaliranje. One leče
hronična
reumatična
oboljenja, kožna
i ginekološka oboljenja, stomečna
i žučna
oboljenja bubrega i mokraćnih
putrva, anemiju i šećernu
bolest, astmu i hronični
bronhitis, kao i razne oblike neuroze i stanja lakše psihičke
i fizičke
iscrpljenosti.
Poseban kuriozitet ove banje čine gejziri, koji se ubrajaju u najatraktivnije turističke vrednosti Srbije. Prvi “Gejzir” je termomineralni izvor koji predstavlja svojevrsnu atrakciju. Pojavio se oktobra 1954. godine prilikom bušenja na levoj obali Banjske reke na 470 m nadmorske visine, na dubini od 9 m, sa temperaturom od 71 oC. Vodeni stub gejzira iznosi 8 m. Hemijski sastav vode karakteriše: natrijum, litijum, hidrokarbonat i fluor. N. Milojević je ustanovio da vode ovih izvora predstavljaju najvećim delom “poslednje minijaturne znake nekadašnje vulkanske aktivnosti”. Oslobađanjem para i gasova u velikim dubinama se obrazuje juvenilna voda, koja pod pritiskom izbija na površinu zemlje. (M. Vasović) Usput ona se meša s običnom podzemnom vodom, koja se “velikim pukotinama u rasednoj zoni spušta do znatnih dubina, obrazujući na taj način vode termalnih izvora Sijarinske Banje”, piše R. Ilić.
Izvor “Hisar” nastao je sondom kada je 25. oktobra 1954. godine izvršeno bušenje na mestu novog hotela. Na dubini od 5,9 metara dobijena je mala izdašnost 0,011 l/s. Hemijski sastav vode karakterišu: natrijum, litijum, hidrokarbonat i fluor.
Izvor “Raj” se nalazi na desnoj obali Banjske reke. Kaptiran je 1936. godine u vidu česme, rekaptažom je povećana količina vode od 0,017 l/s. Voda neprekidno otiče. Hemijski sastav vode karakterišu: natrijum, litijum, hidrokarbonat i fluor.
Izvor “Spas” nalazi se u tzv. Donjoj Banji, udaljen je od Banjske reke oko 50 metara. Podignuta je česma 1936. godine sa neprestanim oticanjem. Usled zagađenja, voda je prestala da teče te je krajem avgusta 1955.godine izvršena rekaptaža i dobijena je izdašnost od 0,13 l/s. Hemijski sastav vode je sličan predhodnom izvoru.
Izvor “ Borovac” se nalazi na 3 metra udajlenosti od izvora “Spas”. Nastao je bušenjem u vremenu od 20-24. oktobra 1954. godine. Izvršeno je bušenje do dubine od 9,3 metara. Izdašnost ovog izvora je 0,029 l/s. Sličnog je hemijskog sastava sa predhodnim izvorima.
“Glavni izvor” se nalazi tri metra iznad nivoa voda u reci, u Donjoj Banji. Izdašnost ovog izvora je 0,9 l/s. Voda izbija i praćena je velikom količinom gasova. Ona otiče otvorenim kanalom dužine 30 metara u bazene kupatila.
“Mali gejzir” je izvor tople vode, koja izbija u obliku vodoskoka na mahove. Nastao je bušenjem sonde kao eksperiment u pogledu veze sa “Glavnim izvorom”. Prilikom bušenja pojavila se termomineralna voda na 12. metru dubine i ima mali uticaj na “Glavni izvor”. Voda pulsira u različitim vremenskim razmacima od 12-17 minuta izbijajući prilikom jedne erupcije od 167 do 210 litara vode. Pulsiranje nastaje usled nadiranja gasova (CO2) te se voda neprestalno diže, dok ne nastane veliko ispražnjavanje gasova kada nastupa efuzija koja sa sobom izbacuje i veliku količinu vode. Zatim nivo vode pada ispod vrha cevi-statički piezometar. Odmah zatim počinje ponovno penjanje vode.
“Izvor za inhaliranje” se nalazi na okomitoj padini “Bungoja” na najvišoj koti od svih termomineralnih izvora. Bušenje za ovaj izvor nije bilo planirano. Inženjer Kapetanović je zapazio da se stena na ovom mestu “znoji” i da je topla. Bušenjem na dubini od 9,5 metara izbila je topla voda od 70 oC u količini 6,8 l/s. Bušenje je izvršeno 15. oktobra 1954. godine. Inače, teren Bungoje je “živ” te se ponekad čuje potmula tutnjava. Tako se 24-25. oktobra 1954. godine desio potres, a izvor prestao da izbacuje vodu uvis i spustio se na sadašnji nivo.
Izvor “Jablanica” je nastao u vremenu od 16-20. oktobra 1954. godine bušenjem u andezitu u Gornjoj Banji. Nalazi se za 4,8 metara nizvodno i za 1 metar više od česme “Zdravlje”. Bušenjem do 11,45 metara dubine dobijena je voda izdašnosti 0,37 l/s. Izvršeno je kaptiranje u vidu česme sa slobodnim oticanjem.
Izvor “Suzica” nastaje od atmosferske vode koja se filtrira i mineralizuje kroz stenu. Izdašnost je neznatna 0,005 l/s. Nalazi se u neposrednoj blizini izvora “Jablanica” i izvora “Zdravlje”.
Izvor “Zdravlja” ispod aragonske stene nalazi se u Gornjoj Banji. Kaptaža je izvršena u vidu česme 1952. godine sa slobodnim oticanjem vode.
Tri izvora u “Blatištu” nalaze se u Gornjoj Banji. Ovi izvori snabdevaju toplom vodom dva bazena i blatište. Dimenzije bazena su:2,6x2x0,9, a blatište 4,5x1,5x0,4m, dno je od zemlje. Izdašnost ova tri izvora je 0,02-0,04 l/s. Lečenje oblaganjem blatom se obavlja na primitivan način.
Izvor “Kiseljak”, voda izvire iz nanosa, kaptirana pomoću betonskog bunara, izdašnost je 0,1 l/s. Voda je kiselog ukusa i prijatna za piće.
Izvor “Snežnik” pod grabovima. Bušenje za ovaj izvor je izvršeno od 10-16. oktobra 1954. godine do 17 metara dubine. Izbija voda koja stalno teče. Izdašnost ovog izvora je 0,28 l/s.
Bušotina “B-4” se nalazi u Gornjoj Banji u tzv. Jezerištu. Dubina bušotine je 1232 metara, a izdašnost je 33 l/s. Pritisak vode je 8,5 bara. Nad bušotinom je metalna konstrukcija. Prilikom bušenja ove bušotine do 1232 metara utvrđeno je da ima 5 vodonosnih slojeva. Voda se koristi za zagrevanjehotela.
U banji izbijaju znatne količine termalne vode s visokom temperaturom, pa postoje mogućnosti šireg korišćenja geotermalne energije: za grejanje stambenih objekata kao i za zagrevanje staklenika u kojima bi se gajilo povrće a verovatno i cveće. Na ovo su ukazali stručnjaci i saradnici Jugoslovenskog instituta za urbanizam i stanovanje. Planeri ukazuju da je bliža i dalja okolina Sijarinske Banje bogata vodom. Klisuraste doline se mogu ujezeriti. Ta jezera mogu poslužiti za snabdevanje vodom, za kupanje tokom letnjih meseci, za odgoj slatkovodnih riba, za dobijanje električne enegije u mini-elektranama. Planeri predlažu da se ispitaju mineralni izvori u Lecu i Ravnoj Banji a da se “aktiviraju” oni koji ističu u Tularskoj Banji. Pored postojećeg objekta za rehabilitaciju, postoje uslovi za eko-turizam, Radionice za umetničke predmete-suvenire od mermera, parkovske površine, punjenje boca mineralnom vodom i staklenici za gajenje specijalnih biljaka.
| Turizam | Tulare |